Ból głowy przy kaszlu najczęściej pojawia się podczas infekcji górnych dróg oddechowych. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to jedyna przyczyna tej dolegliwości. Kaszlowy ból głowy może sygnalizować poważniejsze schorzenia, w tym guzy mózgu czy malformacje naczyniowe. Dlatego, gdy się pojawi, należy skonsultować się z lekarzem.
Ból głowy jest jedną z najczęściej zgłaszanych dolegliwości u lekarza pierwszego kontaktu. Szacuje się, że prawie każdy człowiek doświadcza go przynajmniej raz w roku, a w 40% przypadków jest on na tyle ciężki, że zakłóca normalne funkcjonowanie. Ból głowy może mieć wiele przyczyn [1]. Pierwotne bóle głowy, takie jak napięciowy ból głowy, stanowią większość przypadków. Zwykle nie jest on symptomem groźnej choroby, niemniej jednak warto skonsultować go z lekarzem. Zwłaszcza gdy występuje często lub towarzyszą mu inne objawy.
Ból głowy przy kaszlu a infekcja
Ból głowy przy kaszlu może wystąpić w trakcie infekcji górnych dróg oddechowych. Infekcja i ból głowy to częste połączenie objawów. Jest on efektem obrzęku błon śluzowych, a także wydzielaniem do krwi mediatorów stanu zapalnego. Zgłaszają go osoby z przeziębieniem, grypą, zapaleniem oskrzeli, jednak zdecydowanie częściej pojawia się przy zapaleniu zatok [2]. Najczęściej jest on obustronny i umiejscowiony w okolicy czołowej bądź okolicy potylicznej lub w obszarze zapalnie zmienionej zatoki. Niekiedy zaczyna się już u nasady nosa. Kaszlowy ból głowy może zostać wywołany także przez kichanie [3].
Jeżeli ból głowy przy kaszlu jest spowodowany infekcją górnych dróg oddechowych, zwykle towarzyszy mu szereg innych objawów towarzyszących. Mogą to być: podwyższona temperatura ciała lub gorączka, bóle mięśni, ból gardła lub uczucie drapania w gardle, kichanie, katar, duszności oraz ogólne osłabienie i brak energii [4]. Niedrożność nosa i uczucie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła to typowe objawy.
Ból głowy związany z kaszlem - rodzaje i charakterystyka
Ból głowy związany z kaszlem dzieli się na pierwotny i wtórny.[5] Pierwotne bóle głowy wywołane kaszlem są łagodne i krótkotrwałe, pojawiają się po obu stronach głowy. Częste bóle głowy przy kaszlu mogą być umiarkowane lub intensywne.
Silny ból głowy przy kaszlu może być rozrywający i trwać od kilku sekund do kilku minut. W konsekwencji może prowadzić do zawrotów głowy i zaburzeń widzenia. Podwójne widzenie jest alarmującym objawem wymagającym pilnej konsultacji.
Diagnostyka bólu głowy przy kaszlu
Diagnostyka bólu głowy wymaga dokładnego wywiadu i badania fizykalnego. Tomografia komputerowa głowy jest podstawowym badaniem obrazowym. W większości przypadków pozwala wykluczyć zmiany strukturalne mózgu.
Przyczyny bólu głowy przy kaszlu mogą być różnorodne:
● W przebiegu zapalenia zatok - najczęstsza przyczyna
● Guzy mózgu - rzadkie, ale groźne
● Malformacje naczyniowe - wymagają specjalistycznego leczenia
● Leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi - jako efekt uboczny
Neurologia dziecięca zwraca uwagę, że u dzieci kaszlowy ból głowy często wiąże się ze zbyt intensywnym wydmuchiwaniem nosa.
Leczenie bólu głowy przy kaszlu
Leczenie bólu głowy zależy od przyczyny. Leki przeciwbólowe dostępne bez recepty mogą przynieść ulgę w łagodnych przypadkach. Przy zapaleniu zatok konieczne może być leczenie antybiotykami.
Upośledzenie węchu i powiększenie węzłów chłonnych mogą towarzyszyć przewlekłym stanom zapalnym. Zaburzenia czucia w obszarze twarzy sugerują zajęcie nerwów czaszkowych.
Kiedy ból głowy przy kaszlu wymaga pilnej konsultacji?
Ból głowy przy kaszlu wymaga natychmiastowej konsultacji, gdy:
● Jest silny - ból głowy o nagłym początku
● Występują zaburzenia widzenia lub podwójne widzenie
● Pojawią się zaburzenia czucia lub osłabienie kończyn
● Zawroty głowy są intensywne i nawracające
● Ból ma charakter rozrywający i nie ustępuje po lekach
W takich przypadkach konieczna jest pilna diagnostyka bólu głowy w warunkach szpitalnych.
Co robić, gdy pojawi się ból głowy przy kaszlu?
Gdy pojawi się ból głowy przy kaszlu, który towarzyszy infekcji górnych dróg oddechowych, można spróbować zwalczyć go przy pomocy dostępnych produktów przeciwbólowych. Dobrze sprawdzą się leki, które zawierają paracetamol. Przy przeziębieniu i grypie można wybrać te preparaty, które są dodatkowo wzbogacone o witaminę C i substancje obkurczającą błonę śluzową nosa (co ułatwia oddychanie) np. fenylefryna. Przy niedrożności nosa pomocne są inhalacje.
Jeżeli ból głowy przy kaszlu pojawia się bez widocznej przyczyny, wówczas należy skonsultować się z neurologiem. Specjalista wyda skierowanie na badania diagnostyczne (m.in. tomografię komputerową). Pomocy należy szukać niezwłocznie, gdy dolegliwości są bardzo silne i towarzyszą im objawy neurologiczne (np. podwójne widzenie).
Profilaktyka bólu głowy związanego z kaszlem
Zapobieganie bólowi głowy związanemu z kaszlem polega na:
● Unikaniu gwałtownego kaszlu i wydmuchiwania nosa
● Leczeniu przewlekłych stanów zapalnych, szczególnie zapalenia zatok
● Kontroli leków obniżających ciśnienie tętnicze krwi
● Regularnych badaniach kontrolnych u pacjentów z grup ryzyka
Pierwotne bóle głowy związane z kaszlem często ustępują samoistnie. Częste epizody wymagają jednak konsultacji specjalistycznej.
Powikłania nieleczonego bólu głowy
Nieleczony ból głowy przy kaszlu może prowadzić do:
● Przewlekłych dolegliwości bólowych
● Zaburzeń snu i koncentracji
● Depresji i lęku u pacjentów
● W przypadku guzów mózgu - poważnych powikłań neurologicznych
Uczucie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła może nasilać kaszel, tworząc błędne koło bólu.
Ból głowy przy kaszlu u dzieci
Neurologia dziecięca podkreśla, że ból głowy przy kaszlu u dzieci wymaga szczególnej uwagi. Kaszlowy ból głowy u najmłodszych pacjentów często jest umiarkowany, ale może sygnalizować poważne choroby.
U dzieci ból głowy przy kaszlu często lokalizuje się w okolicy czołowej. Nasady nosa mogą być bolesne przy dotyku. Powiększenie węzłów chłonnych szyjnych często towarzyszy infekcjom.
Podsumowanie
Ból głowy przy kaszlu to objaw, który nie powinien być bagatelizowany. Choć w większości przypadków jest związany z infekcją górnych dróg oddechowych, może też sygnalizować poważniejsze schorzenia mózgu. Diagnostyka bólu głowy powinna być przeprowadzona, gdy dolegliwości się powtarzają lub nasilają. Leczenie bólu głowy musi być dostosowane do przyczyny - od prostych leków przeciwbólowych po specjalistyczne interwencje neurochirurgiczne przy malformacjach naczyniowych czy guzach mózgu.
Kaszlowy ból głowy wymaga różnicowania między łagodnymi i poważnymi przyczynami. Przyczyny bólu głowy przy kaszlu są zróżnicowane - od banalnego przeziębienia po zmiany strukturalne mózgu. Ból głowy związany z kaszlem u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego może być częsty i umiarkowany lub intensywny.
Infekcja i ból głowy to najczęstsze połączenie, ale nie można ignorować innych możliwości. Napięciowy ból głowy może nasilać się przy kaszlu w konsekwencji wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Częste bóle głowy przy kaszlu wymagają dokładnej diagnostyki, włączając tomografię komputerową i konsultację neurologiczną.
Pamiętajmy, że ból jest sygnałem ostrzegawczym organizmu. Silny ból głowy o charakterze rozrywającym, szczególnie z zaburzeniami widzenia czy zaburzeniami czucia, wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Normalne funkcjonowanie może być znacznie upośledzone przez nawracające epizody bólu głowy przy kaszlu, dlatego nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty.
Źródła:
- N. H. Raskin, Bóle głowy [w:] S. L.Hauser, Harrison - Neurologia w medycynie klinicznej. Tom 1, Czelej, Lublin 2008, s. 55.
- J. Tabak, Z. Kopański, M. Kulesa-Mrowiecka i in., Pierwotne bóle głowy, Journal of Clinical Healthcare, 2018, nr 2, s. 31.
- I. Domitrz, Rzadkie bóle głowy imitujące migrenę, Neurologia po Dyplomie, 2017, nr 2, https://podyplomie.pl/neurologia/26138,rzadkie-bole-glowy-imitujace-migrene (dostęp 17.08.2020).
- A. Wawrzyniak, Racjonalna terapia ostrych infekcji górnych dróg oddechowych, Forum Medycyny Rodzinnej, 2011, t. 5, nr 5, s. 402.
- J. Fliciński, M. Żarowski, B. Steinborn, Nowa klasyfikacja Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy. Różnice i podobieństwa między ICHD-3 beta i ICHD-2, Neurologia Dziecięca, 2014, nr. 23, s. 42.
Informacje zawarte w artykule mają charakter ogólny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej, formy diagnozy lub zaleceń leczenia i nie mogą zastąpić badań lekarskich ani profesjonalnego doradztwa medycznego. Przed zastosowaniem jakichkolwiek procedur leczenia lub w przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stanu zdrowia należy każdorazowo skonsultować się z lekarzem.
Porady
